| 
माओवादीका चुनौती
जनयुद्धको थालनीदेखि नै भारतको विरोध गर्दै
आएको माओवादीले अब सत्तामा भारतप्रति कस्तो दृष्टिकोण राख्ने
हो भन्ने जनचासोको विषय बनेको छ -सोनियाको पत्र प्रचण्डलाई,
५ जेठ) । पटना सम्मेलनमा माओवादी नेता सीपी गजुरेलले खुलेरै
सन् १९५० लगायतका असमान सन्धि खारेज गरनिुपर्ने कुरा उठाउनाले
एकपल्ट फेर िदेशभक्त नेपालीलाई माओवादीप्रति आशावादी बनाएको
छ । संसद्वादी दलहरूको अदूरदर्शिताका कारण अस्िथरता, भ्रष्टाचारले
देशको आन्तरकि प्रशासन दलदल बनेको छ भने राष्ट्रियताका विषयमा
पनि स्पष्ट अडान राख्न नसक्दा मुलुकको र्सार्वभौमसत्तामाथि नै
खतरा बढ्दै गएको छ । संविधानसभामा सबैभन्दा ठूलो दल माओवादीले
अब सरकारको नेतृत्व गर्दैछ । उसस“ग मधेसवादी दललगायत काङ्ग्रेस,
एमालेलाई पनि नया“ संविधान लेख्ने बेलामा राष्ट्रियताका विषयमा
साझा सहमति बनाएर अगाडि बढ्नुपर्ने चुनौती छ ।
रामबहादुर खड्का
रामपुर, चितवन
क्षमायाचना
गताङ्कमा प्रकाशित 'चरतिचर्चा'मा नेपाली काङ्ग्रेसका
नेता मनमोहन भट्टर्राईप्रति सङ्केत गरेर लेखिएको एउटा शब्दप्रति
म दुःखी छु -'गगन संवाद', ५ जेठ) । यद्यपि, त्यो व्यङ्ग्य थियो
। त्यसो भए पनि उहा“लाई होच्याउने गरी लेख्ने हक र हैसियत मस“ग
छैन । नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा होमिएका थोरै क्षमतावान्
मानिसहरूमा मनमोहन भट्टर्राई पर्नुहुन्छ । वर्तमान दर्ुगन्धित
राजनीतिक परविेशमा उहा“लाई एउटा हिस्साले अन्याय र उपेक्षा गरे
पनि उहा“प्रति सम्मानभाव प्रकट गर्नेको सङ्ख्या ठूलो छ । म स्वयम्
ती मानिसमध्ये पर्दछु । असावधानीवस मैले जे लेेखे“, त्यसका लागि
मनमोहन भट्टर्राई, उहा“को परविार र शुभचिन्तकस“ग माफी माग्छु
।
भरत भर्ूर्तेल
काठमाडौ“
महगीको महामारी
 यस
वर्षनेपाललाई आवश्यकभन्दा बढी खाद्यान्न उत्पादन भएको तथ्याङ्क
र्सार्वजनिक भए पनि खाद्यवस्तुको मूल्य भने अकासिदो छ -शान्त
सुनामी, वैशाख २९) । यस्तो मह“गीका कारण दिनभर िमजदुरी गरी बिहान-बेलुका
छाक टार्नेका लागि त सहरी जीवन दशा नै भएको छ । सरकारले खाद्यान्न
निकासी रोक्न कुनै पहल गरेको छैन । यस्ता विकृति रोक्न सम्बन्धित
निकायहरू तत्काल सक्रिय हुनर्ुपर्छ । अनि, पेट्रोल, डिजेल तथा
मट्टीतेलको भाउ बढ्दा सडकमा उत्रिने जनता दिनदिनै खाद्यान्नमा
मूल्यवृद्धि हु“दा किन चुप लागेका छन् - यसैगरी खाद्यबजारमा
कालोधन्दा बढ्दै जाने हो भने एकदिन गरबि किसान मह“गीका कारण
भोकभोकै मर्न बाध्य हुनेछन् ।
रोजिना थापा
सिन्धुली, हाल ः काठमाडौ“
चौधरीलाई धन्यवाद
 नेपाल
राष्ट्रका सम्बन्धमा 'हामी नेपाली' स्तम्भमा दर्शाएको दूरदर्शी
विचारका लागि मनुज चौधरीलाई धन्यवाद -प्रचण्डलाई खुला पत्र,
५ जेठ) । चौधरीको लेख १५ दिनमा होइन, सात-सात दिनमा आओस् भन्ने
अनुरोध पनि गर्दछु ।
राजन कर्माचार्य
सिड्नी, अस्टे्रलिया
धर्ूतहरूको हालीमुहाली
 सक्षम
मान्छेले पर्ूण्ा अवसर र सहयोग पाएका छैनन् नेपालमा -समाप्त
पारिएको एउटा भविष्य, ५ जेठ) । सा“च्चिकै राम्रा मान्छेहरूको
कमी छैन तर तिनलाई अदृश्य पारएिको छ । दर्ुभाग्य, यही कारण देशले
दुःख खेप्दैछ । धुर्त्याइ“ र बेइमानीले किन प्रोत्साहन पाइरहन्छ
- जान्न सकिन्न । तर, मुलुकको जडताको कारण मुख्यतः यही हो ।
हाम्रो देशमा राम्रा मान्छेहरूले आफ्नो विशिष्टताको उपयोग गर्न
पाइरहेका छैनन् र तपोवनतिर ध्यानस्थ छन् । यस्तो किन भइरहेको
छ भने उनीहरूको विचार र सही कामले धर्ूतहरूको स्थानलाई सुरक्षित
गर्दैन । र, ती धर्ूतहरू यी मान्छेहरूको विचार र कार्यलाई लुकाउने
षड्यन्त्रमा लागिरहेका छन् ।
राम्रो कामको अनुसरण र प्रोत्साहन गर्ने संस्कृति
हामीले गुमाइसकेका छा“ै । हामी मानसिक रोगी भएको 'प्रेस्िक्रप्सन'
यसले दिइरहेको छ । हाम्रो देशमा सबभन्दा संस्कृति गुमेको निकाय
राजनीति र प्रशासन हो, यसभन्दा ठूलो दर्ुभाग्य के हुनसक्छ -
हामीले कस्तो संस्कृतिको अभ्यास गररिहेका छौ“, आफ्नै भविष्य
धराशयी बनाउने । राम्रो कामको अनुसरण गर्नु र त्यस्ता मान्छेलाई
प्रोत्साहन गर्नु भनेको त आफ्नो भविष्य पनि सजिलो बनाउनु हो
भन्ने हामी किन बुझिरहेका छैना“ै -
विचार र सामर्थ्यलाई मृत्युशून्य पारएिको छ
। त्यस्तै प्रतिनिधि पात्र हुन्, मनमोहन भट्टर्राई । हाम्रो
देशमा यस्ता धेरै मान्छे छन्, जसलाई अन्यायपर्ूवक अदृश्य राखिएको
छ । यस्ता आवश्यक र कर्मठ मान्छेहरू कर्तव्यशून्य बा“च्न विवश
छन् । यता धर्ूतहरूको हालीमुहाली छ । अनि, कसरी बन्छ देश -
हरि पाण्डे
हर्मिचौर, गुल्मी, हाल ः काठमाडौ“
हारेको होइन
शाही कालमा सुरक्षापरष्िाद्को अस्थायी सदस्यमा
नेपाल इन्डोनेसियास“ग हारेको होइन -न्युयोर्कमा 'सरकारी' नेपाली,
२९ वैशाख) । जनआन्दोलन-२ ले शाही शासनलाई वैशाखमा नै अन्त्य
गरेको थियो । सुरक्षापरष्िाद्को चुनाव भने ०६३ कात्तिकमा मात्रै
भएको हो । शाही शासनकालको परराष्ट्र नीतिको सफलताले युनेस्को
सदस्यमा नेपाल २००२ मा विजयी भएको हो ।
मणि सुब्बा
त्रिभुवन विश्वविद्यालय, कर्ीर्तिपुर
गल्ती दोहोरिएला
 एकलौटी
वा गठबन्धन जुनसुकै सरकार प्रत्यक्ष व्यवस्थापिकाप्रति जिम्मेवार
हुन्छ -माओवादी वर्चस्वको भय, २९ वैशाख) । गठबन्धनको सरकारमा
सहकार्य गर्न चाहने राजनीतिक दलहरूले सरकारको न्यूनतम नीति र
कार्यक्रम तय गरी त्यसप्रति इमानदार रहन सकेनन् भने गठबन्धन
सबैका लागि साधक नभई बाधक बन्छ र मुलुक झन् जटिलतातर्फधकेलिन्छ
। मन्त्रालय मात्र भागबन्डा गरेर अघि बढ्ने हो भने गल्ती दोहोरनि
सक्छ । त्यसैले शर्ीष्ा नेतृत्वदेखि साधारण कार्यकर्तासम्म अग्रगामी
परविर्तनका लागि जनमुखी अवधारणामा दृढ रहनु समयको माग हो ।
दामोदर पौड्याल
झम्सीखेल-२, ललितपुर
स्पष्टीकरण
नेपालमा प्रकाशित अन्तर्वार्तामा मैले 'तिब्बतमा
भएका तिब्बती जनता चीन सरकारको तिब्बत नीतिस“ग खुसी छैनन्' भनेकी
हु“ -'प्रिm-तिब्बत हाम्रो नारा होइन', २९ वैशाख) । मेरो त्यो
भनाइ अन्यथा बुझिन गएकोमा सच्याउन चाहन्छु ।
डोमा छोमो
सदस्य, नेपाल तिब्बती ऐक्यबद्धता मञ्च
सुध्रने अवसर
जनता विगतमा पटकपटक नेतृत्व गर्ने ठूला दलहरूबाट
कति आक्रान्त भएर बसेका रहेछन् भन्ने प्रस्ट भएको छ -असफल अनुमान,
१५ वैशाख) । यस परण्िाामलाई एमाले र काङ्ग्रेसले सुध्रने अवसरका
रूपमा लिनर्ुपर्छ ।
काठमाडौ“ उपत्यकाका १५ स्थानबाहेकका स्थानमा
तालमेल गर्र्छौं भन्ने माधव नेपालहरूजस्ता यथास्िथतिवादीहरूलाई
जनताले गतिलो झापड दिएका छन् । माओवादीले पनि विजयलाई केवल उन्मादका
रूपमा मात्र लियो र जनताको आदेशको पालना गर्न सकेन भने हाल प्राप्त
गरेको स्थान दिगो रहन सक्दैन । तर्सथ, यस चुनौतीपर्ूण्ा घडीलाई
सदुपयोग गर्दै माओवादीले देश र जनताको हितमा काम गर्नु जरुरी
छ ।
वासुदेव देवकोटा
मुचोक-४, गोरखा, हाल ः काठमाडौ“ |
निलम्बित
राजा ज्ञानेन्द्रबाट सुखद निर्ण्र्ााहुनेमा कमैको अपेक्षा छ
-गद्दी छाडे पनि देश नछाड्ने, २२ वैशाख) । तथापि, जनादेशविपरीतका
कदम दुस्साहस मात्र हुने निश्चित छ । अहिलेसम्मको भूराजनीतिमा
सानोतिनो राजनीतिक कम्पनले वर्तमान अवस्थालाई बिथोल्न सक्दैन
। ठूलै उलटपुलट नभएको खण्डमा राजा ज्ञानेन्द्रका अगाडि स्वेच्छिक
पदत्याग गरी जनादेशको सम्मान गर्नु र गणतन्त्रको सहज आगमनको
सहयोगी बन्नु नै राम्रो विकल्प हो । संविधानसभा बैठकसम्म मौन
रहेर पर्ख र हेरको रणनीति अख्तियार गर्नु, पहिलो बैठकको निर्ण्र्ााो
प्रतीक्षा गर्नु र गद्दीच्यूतपछि सभासद्को निर्ण्र्ाामोजिम निर्वासित
या नया“ बासस्थानमा र्सर्नुमा नै उनको हित छ । अटेर गर्दै जनादेशको
खिल्ली उडाएर भिडन्त निम्त्याउनु स्वयम् राजा र उनको परविारको
हितमा हु“दैन । त्यस्तोमा श्रीपशुपतिनाथले पनि उनलाई जोगाउन
सक्दैनन् ।